poniedziałek, 14 sierpnia 2017

75. Rocznica Zagłady Żydowskich Mieszkańców Powiatu Nowotarskiego

W bieżącym roku przypada 75. rocznica Zagłady żydowskich mieszkańców powiatu nowotarskiego. Realizowana przez nazistów Akcja Reinhardt, której celem było wymordowanie ludności żydowskiej z Generalnego Gubernatorstwa, rozpoczęła się na tym terenie pod koniec maja 1942 roku. W jej trakcie, na terenie kilkunastu miejscowości powiatu nowotarskiego, rozstrzelano około 1100 osób, a co najmniej 1900 żydowskich mieszkańców popędzono do podstawionych na stacjach kolejowych wysypanych wapnem wagonów towarowych i wysłano do obozu zagłady w Bełżcu. Finał Akcji Reinhardt, kładący kres wielowiekowej obecności Żydów na Podhalu miał miejsce 30 sierpnia 1942 roku.

Organizując po raz pierwszy Powiatowo – Miejskie Obchody 75. Rocznicy Zagłady chcemy uczcić pamięć wszystkich żydowskich dzieci, kobiet i mężczyzn, którzy byli mieszkańcami powiatu nowotarskiego i zginęli w czasie Zagłady. Chcemy przywrócić pamięć o nich współczesnym mieszkańcom tych miejscowości, w których  Żydzi przez lata współtworzyli polsko-żydowską rzeczywistość i historię. Niech pamięć o nich przetrwa i będzie przekazywana następnym pokoleniom.

Ich inauguracją był Folkowy Festiwal 4 Kultur w Ochotnicy Dolnej, podczas którego zbrzmiały - przeplatane historyczną narracją - nuty góralskie, żydowskie, romskie i bałkańskie.

W niedzielę, 27 sierpnia spod amfiteatru w Rabce wyruszy o godzinie 16:00 Spacer Pamięci. Podczas Spaceru przybliżmy historię jaka miała miejsce w tych dniach. Zbiórka przed głównym wejściem do rabczańskiego amfiteatru. Zakończenie Spaceru odbędzie się na Miejscu Pamięci Narodowej przy ulicy Słonecznej (za willą "Tereska").

W środę, 30 sierpnia zaplanowano początek obchodów nowotarskich. Najpierw - o 19 - w MOK wernisaż wystawy „Nowotarscy Żydzi”, ze zbiorów Muzeum Podhalańskiego oraz osób prywatnych, po nim - program słowno-muzyczny pt. „Pamięci tych, którzy żyli z nami” w wykonaniu „Śwarnych”, a następnie koncert muzyki żydowskiej w wykonaniu zespołu „Magda Brudzińska Klezmer Trio” - jednego z najlepszych i najbardziej uznanych w Europie zespołów, wykonujących wokalno-instrumentalną muzykę klezmerską.

Druga część nowotarskich obchodów tragicznej rocznicy przypadnie na niedzielę, 3 września. O 14 w kinie „Tatry”, czyli dawnej synagodze „Wspomnienie o Żydowskich Mieszkańcach Powiatu Nowotarskiego” wygłosi Karolina Panz - doktorantka Uniwersytetu Warszawskiego, później będą przemówienia a następnie Spacer Pamięci na Cmentarz Żydowski. Tu o 15 rozpocznie się modlitewne spotkanie ekumeniczne, w którym uczestniczyć będzie m.in. Eliezer Gurary - naczelny rabin Krakowa i ks. prałat Stanisław Strojek - dziekan dekanatu Nowy Targ. Na kirkucie - pod pomnikiem i na grobach - złożone też zostaną wiązanki kwiatów oraz kamienie z nazwami miejscowości, z których pochodziły ofiary holocaustu. Rozdawana będzie też pamiątkowa publikacja, poświęcona 75. rocznicy zagłady nowotarskich Żydów.

Serdecznie zapraszamy!
Zespół Historia Rabki

środa, 8 marca 2017

Nowa stacja meteorologiczna w Rabce

Na fali tak popularnego dziś, przy tym niezmiennie aktualnego tematu jakim pozostaje ogólnie smog, a w szczególności stan powietrza w Rabce, pragniemy dziś zaznajomić naszych czytelników z artykułem zamieszczonym w czasopiśmie krakowskim Ilustrowany Kurier Codzienny, z dnia 18 lipca 1934 roku. Okazuje się, że temat jakości powietrza w Rabce, jako jednego z czynników decydujących o walorach uzdrowiska Rabka – Zdrój, już przeszło 80 lat temu stanowił sprawę pierwszorzędnej wagi dla władz zdrojowiska. I choć od tamtej pory sporo już upłynęło czasu, to poruszony w nim temat, szczególnie dziś, budzi wiele emocji i dyskusji. 


Rabka ośrodkiem ważnych badań klimatycznych 


Dzięki staraniom Komisji Zdrojowej w Rabce, przy wielkiej życzliwości i wydatnej pomocy ze strony Państwowego Instytutu Meteorologicznego w Warszawie, zainstalowano w Rabce – Zdroju stację meteorologiczną wyższego rzędu. Stacja ta, zaopatrzona przez P. I. M. w niemal wszystkie nowoczesne przyrządy, przeprowadza wielostronne badania. Pomiarom podlegają: temperatura powietrza, ciśnienie, wilgotność, szybkość i kierunek wiatrów, czas i ilość opadów atmosferycznych, szybkość parowania, czas trwania nasłonecznienia, natężenie promieniowania słonecznego z działami specjalnemi*, jak natężenie promieniowania czerwonego, podczerwonego i niebieskiego, dalej promieniowanie całkowite oraz rozproszone na płaszczyznę prostopadłą do biegu promieni (normalną) i poziomą. Jeśli dołączymy do tego zamierzone w najbliższym czasie pomiary zawartości pyłu w powietrzu, jonizacji powietrza, oraz zawartości jodu, – to wówczas poziom tej placówki uwydatni się dostatecznie.

Stacja meteorologiczna w Parku Zdrojowym obok kortów tenisowych.
Fot. ze zbiorów: Antoniego Trybowskiego.

sobota, 24 grudnia 2016

Wigilia nad Dunajcem w r. 1914

Z okazji Świąt Bożego Narodzenia
wielu głębokich i radosnych przeżyć,
wewnętrznego spokoju i zdrowia
oraz wszelkiej pomyślności
w każdym dniu nadchodzącego Roku

życzy
Zespół Historia Rabki


Przedstawiamy dziś Państwu wspomnienia wigilijne, zamieszczone w Dodatku Świątecznym do czasopisma Nowa Reforma nr 650 z 24 grudnia 1915 roku. Są to wspomnienia szczególne, bo jednego spośród tysięcy uchodźców zmuszonych do opuszczenia swych domostw, z terenów objętych pożogą wojenną roku 1914, po wielkiej ofensywie sprzymierzonych armii przeciw rosyjskiej nawale w Galicji Zachodniej i zwycięskiej ośmiodniowej bitwie pod Limanową. 


Wigilia nad Dunajcem w r. 1914


Dzień był chłodny, duże płaty śniegu, spadając na ziemię, tajały, szybko czyniąc błoto na gościńcu niemożliwem do przebycia. Drogi u nas były straszne, do czego przyczyniły się ciągłe przemarsze wojsk naszych i rosyjskich, wytworzywszy z najlepszych, bitych gościńców jakieś bezdenne trzęsawiska, w które ludzie i konie zapadały powyżej kolan. Najgorzej było z wozami, dostarczającemi amunicyi, bo tych nawet sześć koni nie mogło uciągnąć. Treny wlokły się leniwie, jakby przyrosłe do błota, a każde poruszenie kół połączone było z wyrzuceniem olbrzymiej strugi błota, pryskającej na wszystkie strony. Konie obłocone, ludzie pokryci grubą warstwą gliny, jakby pancerzem. Strumienie kałuży przelewały się z gościńca do rowów i tak już przepełnionych. O jakiejkolwiek ścieżce nie było mowy.

czwartek, 1 września 2016

Spacer Pamięci 2016

W niedzielę, 28 sierpnia 2016 roku, uczciliśmy pamięć zamordowanych rabczańskich Żydów w obozie natychmiastowej zagłady w Bełżcu. W spacerze, podczas którego przybliżyliśmy historię społeczności rabczańskich Żydów, wzięło udział około 25 osób.

Podczas spaceru korzystaliśmy z nagłośnienia użyczonego nam przez Podhalańskie Centrum Muzyczne z Nowego Targu MEG. Serdecznie dziękujemy za pomoc!

Sklep muzyczny MEG


Poniżej przedstawiamy zdjęcia z uroczystości oraz okolicznościową broszurę, którą rozdawaliśmy uczestnikom. Serdecznie dziękujemy za wzięcie udziału w Spacerze Pamięci.

Spacer Pamięci 2016 - kliknij aby zobaczyć zdjęcia

Broszura okolicznościowa - kliknij aby zobaczyć publikację